Przewodnik po dzielnicach Londynu   Komentarze: 1

Kategoria: XIX wiek

Pod koniec XIX wieku Londyn był drugim po Moskwie co do wielkości miastem w Europie i jednym z większych miast świata, a pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie, na wzgórzach Cornhill i Ludgate Hill, datuje się już na I wiek n.e. Od tego czasu miasto rozrosło się do niewyobrażalnych rozmiarów i rozkwitło, stając się nie tylko centrum finansowym Europy, ale też jednym z najbogatszych i oferujących najbardziej wyszukane doznania, miejsc na całym świecie. Prześledźmy zatem w formie przewodnika encyklopedycznego kluczowe z historycznego punktu widzenia, dzielnice tego pięknego miasta, do początków wieku XX.
west
Nad Tamizą – w XVII i XVIII wieku Londyn był największym portem świata, choć jego korzenie sięgają daleko w przeszłość. Na wzgórzu, w miejscu gdzie dziś znajduje się Cornhill kwitł niegdyś rzymski port z opanowanymi przez człowieka nabrzeżami, magazynami a nawet z drewnianym mostem. Potem, w epoce Tudorów (XVI wiek), przy budowie statków i obsłudze barek rzecznych i rzemieślniczych pod herbem Livery Company, pracowało tutaj ponad 40 tysięcy dokerów i tragarzy, a ponad 2 tysiące łodzi przewoziło pasażerów w dół i w górę rzeki. Handel z Francją i Nadrenią, z państwami bałtyckimi i z Bliskim Wschodem kwitł, a na samych nabrzeżach przez wiele lat jeszcze pracowało ponad milion ludzi na raz. W połowie XIX wieku rzeka stała się otwartym ściekiem, dopiero kiedy w 1857 roku prawnicy Królowej Wiktorii odebrali prawo do eksploatowania Tamizy ojcom miasta, Joseph Bazalgette zaprojektował system kanalizacyjny pozwalający na odciążenie i oczyszczenie rzeki.

mapaCity – dzielnica ta, znana także od swoich rozmiarów jako Square Mile, to jedna z najstarszych dzielnic Londynu, sięgająca aż 54 roku n.e., kiedy to Rzymianie założyli w tym miejscu osadę kupiecką. Centrum handlu została już na zawsze a dwa potężne kataklizmy – wielka zaraza z 1665 roku i wielki pożar z 1666, zmieniły oblicze dzielnicy sprawiając, że zamieszkujący ją możni opuścili Square Mile zapoczątkowując bogatą dzielnicę mieszkaniową St. James, a odbudowane City było już bezpieczniejsze, bardziej stabilne, miało szersze ulice, a targowiska i sklepy przesunęły się ku swoim klientom na zachód. Obok wiktoriańskiej zabudowy odnaleźć tu można niezliczone kościoły (przyp. właściwie do 1905 roku przetrwało ich 42) i monumentalną Katedrę św. Pawła, projektu słynnego twórcy najsłynniejszych londyńskich budowli Christophera Wrena.

Westminster – był centrum kraju i to zarówno politycznym jak i królewskim. Powstał ponad 1000 lat po City i był drugą prelondyńską osadą nad Tamizą. benW przeciwieństwie do Square Mile jest to dzielnica gdzie królowały otwarte przestrzenie, wielkie pałace i budowle użyteczności publicznej. W 960 roku biskup Londynu osiedlił tu tuzin mnichów zapoczątkowując Opactwo Westminsterskie, ale dopiero Edward Wyznawca umieścił Westminster na mapach. Życie tej dzielnicy już setki lat temu zdominował Westminster Palace, z otwartym w 1750 roku Mostem Westminsterskim, przy którym znajduje się słynna wieża zegarowa zwana Big Benem. W obrębie dzielnicy znajduje się też nieoficjalny londyński dom królewski (oficjalnym był St. James Palace), czyli Buckingham Palace.

Trafalgar Square i Soho – kiedyś, za czasów Tudorów, były tu pola, farmy i gospodarstwa, jednak Henryk VIII, aby powiększyć swoje tereny łowieckie, zawłaszczył owe grunty rozciągające się na północ od Westminsteru, z myślą o stworzeniu wielkiego ośrodka komercyjnej rozrywki Londynu. W XIX wieku na terenie Soho zaroiło się od podejrzanych knajpek oraz barwnych uliczek zamieszkałych przez imigrantów, budujących tą wielokulturową, zaprawioną libertynizmem, przyjazną kontynentalną atmosferę dzielnicy. Leżący na południowy wschód od Soho Trafalgar Square to niewielki obszar tworzący łagodny i nieco bardziej wysmakowany pomost pomiędzy dzielnicą rozrywki a bardziej szacownymi częściami miasta. Centrum rozrywkowego Soho jest ruchliwe skrzyżowanie z posągiem Erosa pośrodku, znane jako Piccadilly Circus, zaprojektowane i zbudowane w 1819 roku. W istocie figurka wcale nie przedstawia Erosa, lecz chrześcijańskiego anioła miłosierdzia. Shaftsburry Avenue – szeroka aleja otwarta dla ruchu w 1886 roku szybko przyciągnęła teatralnych impresariów i już w pierwszych latach XX wieku stanowiła centrum teatralne miasta.

Covent Garden – łączył ze sobą oddzielone od siebie dwa najważniejsze centra Londynu: dzielnicę City z Westminsterem. Obszar ten leży nad samą Tamizą i już w XVIII wieku stanowił nie tylko centrum siedziby prawniczych korporacji, ale też centrum drukarskie i księgarskie miasta. Władcy z dynastii Tudorów i Stuartów obdarzyli swoich dworzan wystawnymi domami nad brzegiem rzeki, ale w XIX wieku dzielnica podupadła na tyle, że stała się miejscem pracy londyńskich kurtyzan, siedzibą marnych teatrzyków, kabaretów i podrzędnych kawiarni.

museumKensington – kiedy Wilhelm III, cierpiący na bronchit i astmę w 1689 roku postanowił opuścić zatłoczone pałace Westminsteru i udać się do leżącego wówczas daleko poza Londynem Kensington, nie spodziewał się pewnie, że oto rozpoczął królewskie związki z tą dzielnicą. Królowa Wiktoria mieszkała tu od urodzenia do czasu wstąpienia na tron w 1837 roku. W obrębie dzielnicy znajduje się wytyczony w 1843 roku Kensington Palace Garden oraz Hyde Park. Pod koniec XIX wieku na Kensington mieszczą się siedziby Królewskiego Towarzystwa Geograficznego, Muzeum Historii Naturalnej, Muzeum Nauki a nawet Instytut Goethego.

East End – dzielnica ta stanowi przeciwwagę dla wystawnego Westminsteru czy królewskiego Kensington. Tam gdzie później królowały zatłoczone uliczki Spitafields czy Whitechapel początkowo mieściły się wioski, wchłonięte pod koniec XVIII wieku przez miasto Londyn.

Mężczyźni i kobiety pracowali w dokach i przy budowie statków, wyrobie mebli czy w odlewni dzwonów na Whitechapel przygotowującej dzwony dla licznych wiktoriańskich kościołów Londynu. Produkowali piwo, handlowali na ulicznych targowiskach i zabawiali tłumy w music-hallach.*

Dzielnicę otwiera twierdza Tower, której budowę rozpoczął w 1066 roku Wilhelm Zdobywca. towerTa wielka warownia zbudowana z kamienia sprowadzanego z Caen we Francji ma ściany wysokości 27 metrów i 4,5 metra grubości. Tower była świadkiem hucznych zabaw i wielkich okropności, ale o tym można by opowiedzieć zupełnie odrębną historię.
To także w Whitechapel w 1888 roku, kiedy to ta część East Endu stała się dzielnicą potwornej nędzy, grasował najsłynniejszy chyba z europejskich seryjnych morderców, zwany Kubą Rozpruwaczem.

Oto panorama najsłynniejszych i barwnych dzielnic Londynu do końca XIX wieku, jednak w obrębie miasta znajdowało się wtedy znacznie więcej terenów niż te omówione powyżej. Obok nich dobrze się wtedy miały także wysmakowana dzielnica Chelsea, pełna tiulów Belgravia i przestrzenny Knightsbridge. Na północnym zachodzie, w okolicach Regent’s Park na wzgórzach obok zamożnych obszarów powstałych za czasów regencji, rozciągały się także urokliwe, uzdrowiskowe obszary Hampstead, a pomiędzy tymi dzielnicami a City, czy Westminsterem, rozciągały się sprzyjające spokojnej kontemplacji i skupieniu budowle Bloomsbury, z monumentalnymi zabudowaniami British Museum, czy Museum of Egyptian Archeology.

Na początku XX wieku Londyn był potężnym i pięknym miastem. I takim pozostał do dziś…

Fotografie: squirel.
Źródła:

admin, Grudzień 15th, 2008

  1. W tekst wkradł się jeden błąd – Big Ben to nazwa dzwonu Wielkiego Zegara Westminsteru (The Great Clock of Westminster) znajdującego się na Wieży Zegarowej (The Clock Tower). Bardzo popularny błąd, który zaczął się rozprzestrzeniać także w Anglii.

    Czekam na kolejne, równie ciekawe artykuły o Londynie.

    Marco Reqam

    3 sty 09 at 12:45

Skomentuj